ماه مبارک رمضان که بهار قرآن نامیده شده است، فرصت مناسبی است تا به موضوع آموزش الکترونیکی در زمینه‌های مرتبط با قرآن بپردازیم. در شرایطی که هزاران مؤسسۀ قرآنی در این کشور فعالیت می‌کند، میلیاردها تومان برای طرح‌ها و برنامه‌های فرهنگی هزینه می‌شود و سازمان‌هایی چون دارالقرآن الکریم با بودجه‌های دولتی ایجاد شده است و تقریبا همۀ مسئولان کشور در مقام سخنرانی بر اهمیت و اولویت فعالیت در فضای مجازی تاکید می‌کنند، شناخت وضعیت آموزش الکترونیکی در مهم‌ترین موضوع دینی، تکلیف سایر موضوعات و زمینه‌های فرهنگی را نیز مشخص می‌کند.

فایل صوتی جلسات آن‌لاین بحث و بررسی پیرامون مباحث اخلاقی در محیط اینترنت، در بخشی با عنوان فایل‌های صوتی در منوی اصلی وبلاگ قرار گرفت.
در این جلسات که به یاری خداوند شب‌های زوج ماه مبارک رمضان یعنی شب چهارم، ششم، هشتم و ... از ساعت 22 الی 23 در محیط جام و ال‌فور برگزار می‌شود از همراهی و مشارکت علاقه‌مندان معارف نورانی اهل بیت (علیهم‌السلام) درس خواهم آموخت.
ان شاء الله تلاش می‌کنم صوت هر جلسه را بلافاصله پس از برگزاری، در این بخش قرار دهم.

استقبال گسترده از طرح برخی آسیب‌های اخلاقی اینترنت در این وبلاگ و مطالب فراوانی که به صورت کامنت ذیل یادداشت‌های قبل آمد یا از طریق نامه و چت در میان گذاشته شد نشان داد اهمیت و حساسیت موضوع، بیش از آن حدی است که تصور می‌شود. به‌ویژه آن که مسائل اخلاقی در این محیط بسیار فراتر از دوستی‌ها و ارتباطات اینترنتی است و آنچه مطرح شده بود، تنها یکی از ده‌ها آفتی است که کاربران اینترنت را تهدید می‌کند و متاسفانه دائما با آسیب‌ها و جلوه‌های گوناگون آن مواجهیم.

این روزها سخت درگیر مصاحبه با داوطلبان ورود به مقطع کارشناسی ارشد دانشکدۀ مجازی بودیم. کاری بسیار حساس و خسته‌کننده که به دلیل نادرست بودن شیوۀ تحمیل شده از سوی وزرات علوم برای پذیرش دانشجو در دانشگاه‌های مجازی، آن‌چنان که باید مطلوب و رضایت‌بخش هم نبود. البته دیدار و گفتگوی حضوری با برخی از دانشجویانی که پیش از این تنها در فضای مجازی در خدمت آنها بوده‌ایم، آمادگی و تسلط بسیار خوب برخی از داوطلبان و همچنین مشاهدۀ اشتیاق اقشار گوناگون از نقاط مختلف کشور برای تحصیل در زمینۀ علوم قرآن و حدیث، آن‌قدر شیرین و جذاب بود که بر خستگی‌ها و تلخی‌ها غلبه کند و این برنامۀ دانشکده را نیز به خاطره‌ای خوش و کاری لذت‌بخش  مبدل سازد.

به نظر می‌رسد موضوع ارتباط با جنس مخالف و دوستی‌های نادرست اینترنتی یکی از حساس‌ترین، گسترده‌ترین و پرخطرترین آسیب‌های اخلاقی محیط یادگیری الکترونیکی است. حساسیت و خطر این مشکل برای محیطی چون دانشکدۀ مجازی علوم حدیث از آن جهت بیشتر است که متاسفانه این موضوع به آفت و آسیبی ویژه برای اقشار مذهبی تبدیل شده است. تفاوت شرایط و قیود زندگی در محیط مجازی با فرهنگ و رسوم جاری در زندگی عادی خانواده‌های مذهبی و سنتی موجب می‌شود عواملی که بسیاری از آسیب‌ها را در محیط خارجی از این‌گونه افراد دور می‌کرد، در فضای سایبر کارآیی خود را از دست بدهد و محیطی لغزنده و خطرناک برای متدینان فراهم آورد.

یکی از دوستان عزیز و خوانندگان محترم، بدون آن که خود را معرفی کند مطلبی را در کامنت‌های یادداشت قبل نوشته که به نظرم بسیار جالب و تکان‌دهنده است. وی با اشاره به ضرورت توجه به آسیب‌های اخلاقی محیط یادگیری الکترونیکی، می‌گوید پیش از تحصیل در دانشکدۀ مجازی علوم حدیث، به دلیل نگرانی از این آسیب‌ها به سراغ اینترنت و یادگیری مهارت‌های آن نرفته است. او در ادامه خوابی را نقل می‌کند که در نخستین شب حضورش در کلاس‌های اینترنت دیده است :

یکی از تجاربی که در طول فعالیت چند ساله در دانشکدۀ مجازی علوم حدیث به دست آمد، ضرورت آشناسازی دانشجویان این شیوه با لوازم و اقتضائات تحصیل در محیط مجازی بود. گذشته از نکات و مهارت‌های فنی، بسیاری از مسائل فرهنگی، اخلاقی، تربیتی و حتی بهداشتی در این محیط مطرح است که بی‌توجهی مسئولان و بی‌اطلاعی یادگیرندگان الکترونیکی نسبت به آنها مشکل‌ساز و مخاطره‌آمیز خواهد بود.

یکی از بهترین و جامع‌ترین منابع علمی که وضعیت یادگیری الکترونیکی در بسیاری از کشورهای جهان را به صورت دقیق بررسی کرده، کتابی دو جلدی است با عنوان e-LEARNING practices که اخیرا با ویراستاری پروفسور یوگور دمیرای و تلاش جمعی از اساتید دانشگاه آنادولو در ترکیه انتشار یافته است. ویژگی مهم و منحصر به فرد این مجموعه، بین‌المللی بودن آن و نگاه گسترده‌ای است که بیش از 70 مؤلف را از 39 کشور مختلف جهان با دغدغه‌هایی مشترک کنار هم قرار می‌دهد و آخرین دستاوردها و چالش‌های پیش روی آموزش الکترونیکی را در این کشورها و در نتیجه در سراسر جهان به نمایش می‌گذارد.

چندی پیش روزنامۀ نیویورک تایمز گزارشی را منتشر کرد با عنوان "پژوهش‌ها نشان می‌دهد آموزش مجازی کلاس‌های حضوری را شکست داده است". این گزارش از پژوهش یک سازمان علمی بین‌المللی در خصوص مقایسۀ بازده آموزش‌ حضوری با آموزش مجازی خبر می‌داد. این پژوهش علمی که نتایج و مستندات آن نیز انتشار یافته، نشان می‌دهد آموزش الکترونیکی می‌تواند (دست کم در برخی شرایط) بیش از شیوۀ حضوری، یادگیری را محقق سازد.  از آنجا که این مطلب برایم جالب توجه بود، ترجمۀ آن را به خوانندگان عزیز تقدیم می‌کنم:

عضویت در کمیتۀ علمی کنفرانس‌های مختلف آموزش الکترونیکی کشور طی چند سال گذشته، توفیق و فرصت خوبی را برایم فراهم ساخته است تا ضمن همراهی با اساتید برجسته و باتجربۀ کشور که در دو حوزۀ پداگوژی و مهندسی، راه‌بری آموزش الکترونیکی ایران را بر عهده دارند، از محضر آنان بهره‌های فراوان ببرم. مدتی است جلسات برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری پنجمین کنفرانس ملی و دومین کنفرانس بین‌المللی یادگیری و آموزش الکترونیکی که میزبانی آن را دانشگاه صنعتی امیرکبیر بر عهده دارد آغاز شده است. یکی از مباحث جلسۀ اخیر کمیتۀ علمی، انتخاب شعاری برای این نوبت از کنفرانس بود.